Project Description

Het ‘klimaatproof maken’ van Brabant is als maatschappelijke hoofdopgave verankerd in de Brabantse Omgevingsvisie. Provincie en waterschappen willen met verschillende partners in drie casusgebieden ‘oefenen’ met het gedachtegoed van de Omgevingsvisie voor het onderwerp klimaatrobuuste beeklandschappen. De Aa of Weerijs in Zundert is zo’n beeklandschap. AXXIA zet zich namens de provincie Noord-Brabant als kwartiermaker in om tot een integrale gebiedsaanpak te komen, dat leidt tot een klimaatrobuust* beeklandschap Aa of Weerijs.

Klimaatrobuust beekdal Aa of WeerijsEconomisch belangrijk maar kwetsbaar

Het beekdal bij Zundert is een economisch belangrijk maar ook kwetsbaar gebied. Intensieve boom- en aardbeienteelt stellen hoge eisen aan het bodem- en watersysteem. Vanuit de klimaatadaptie – het proces waarbij de samenleving zich aanpast aan het veranderende klimaat – is die situatie niet toekomstbestendig. Door toename van droge periodes zal er in de toekomst immers minder zoetwater voorhanden zijn, juist zo’n belangrijke bron voor de hoogwaardige tuinbouw. Om efficiënter te kunnen telen, gebruiken de tuinders steeds meer voorzieningen als kassen waardoor de teelt ‘los van de grond’ komt. Dit is gunstige ontwikkeling voor het klimaat en het watersysteem. De kwaliteit van het landschap en de recreatieve waarde van het gebied komen hiermee echter wel onder druk te staan.

Herstellen en versterken van bodem- en watersysteem

De klimaatverandering, maar ook demografische ontwikkelingen en de omschakeling naar duurzame energie en landbouw, vragen om een nieuw toekomstperspectief dat klimaatbestendig is. De gemeente Zundert, de provincie Noord-Brabant en het Waterschap Brabantse Delta buigen zich samen met de verschillende dorpsraden over de vraag hoe het ‘natuurlijk’ bodem- en watersysteem hersteld en versterkt kan worden.

AXXIA neemt namens de provincie Noord-Brabant als medekwartiermaker deel aan diverse kern-, project- en werkgroepen. Doel is gezamenlijk een samenhangend uitvoeringsprogramma op te stellen, waarmee het beekdal Aa of Weerijs klimaatrobuust gemaakt wordt, en het bodem- en watersysteem voorziet in de toekomstige waterbehoefte in dit gebied. Waar mogelijk wordt gekozen voor ‘nature based solutions’, eventueel ondersteund door technische of ruimtelijke maatregelen. Dit project sluit aan bij het pilotproject ‘Vitaal buitengebied’ van de Gemeente Zundert.
Medio 2021 moet er een voorstel liggen voor het uitvoeringsprogramma, waar een heldere vertaling is gemaakt van beleid naar praktijk: concreet en haalbaar. De Provincie Noord-Brabant neemt dit uitvoeringsprogramma voor klimaatrobuuste beeklandschappen mee in het provinciale programma 2022-2027.

*Klimaatrobuust, wat is dat?

Klimaatrobuust is eigenlijk een samenvoeging van klimaatbestendig en waterrobuust. Ons klimaat verandert, er worden meer extremen verwacht, waardoor er meer natte maar ook juist heel droge periodes komen. Klimaatbestendig gaat ook over natuur en het economisch en recreatief gebruik van het gebied. Hoe creëren we een nieuwe optimale maar realistische balans voor mens, plant of dier, met behoud van het veelal cultuurhistorisch landschap in Brabant. Een waterrobuust beeklandschap is meer technisch gezien bestand tegen te veel, maar ook tegen te weinig water. Bij natte periodes zuigt het bodemsysteem bijvoorbeeld het te veel aan water als een spons op, waardoor er een natuurlijke buffer voor de droge tijden ontstaat. Dat er bij een klimaatrobuust beeklandschap geen ruimte is voor vervuild water, spreekt voor zich.