Project Description

De Tongelreep ontspringt net over de landsgrens in België en stroomt in Eindhoven in de Dommel. Een stroomgebied van ruim 31 kilometer lang, waar vernatting van de gronden langs de Tongelreep en wateroverlast in de bebouwde kom een uitdaging vormen waar diverse overheden, terreinbeherende organisaties en private partijen zich over bogen, ieder vanuit haar eigen sector en belang. Klimaatadaptatie, natuurontwikkeling, sociale en economische kansen, cultuurhistorie, recreatie, het is allemaal belangrijk, maar een gezamenlijke visie en integrale aanpak ontbreekt.

AXXIA neemt vanuit de provincie het procesmanagement op zich door verschillende werk- en projectgroepen te ondersteunen en te begeleiden, en een verbinding tussen alle sectoren en initiatiefnemers tot stand te brengen. Deels in 2020 en verder in 2021 moet er een door alle partijen gedragen Uitvoeringsplan klimaatrobuust beeklandschap Warmbeek/Tongelreep liggen.

Procesmanagement BeeklandschapKlimaatrobuust, wat is dat?

Klimaatrobuust is eigenlijk een samenvoeging van klimaatbestendig en waterrobuust. Ons klimaat verandert, er worden meer extremen verwacht, waardoor er meer natte maar ook juist heel droge periodes komen. Klimaatbestendig gaat ook over natuur en het economisch en recreatief gebruik van het gebied. Hoe creëren we een nieuwe optimale maar realistische balans voor mens, plant of dier, met behoud van het veelal cultuurhistorisch landschap in Brabant. Een waterrobuust beeklandschap is meer technisch gezien bestand tegen te veel, maar ook tegen te weinig water. Bij natte periodes zuigt het bodemsysteem bijvoorbeeld het te veel aan water als een spons op, waardoor er een natuurlijke buffer voor de droge tijden ontstaat. Dat er bij een klimaatrobuust beeklandschap geen ruimte is voor vervuild water, spreekt voor zich.

Het ‘klimaatproof maken’ van Brabant is als maatschappelijke hoofdopgave verankerd in de Brabantse Omgevingsvisie. Provincie en waterschappen willen met verschillende partners in drie casusgebieden ‘oefenen’ met het gedachtegoed van de Omgevingsvisie voor het onderwerp klimaatrobuuste beeklandschappen. Het grensoverschrijdende gebied Warmbeek/Tongelreep is zo’n beeklandschap.

De opgaves

De bij de Warmbeek/Tongelreep betrokken partijen staan voor een complexe taak: de Tongelreep is onderdeel van het Natuurnetwerk Brabant, waarbij vrijwel het hele beekdal is aangemerkt als een Natura 2000-gebied. Vanuit de Kaderrichtlijn Wateropgaven kijkt men onder andere naar verdrogingsbestrijding, terwijl belendende gemeenten ‘klimaatstresstesten’ uitvoeren, waarbij gekeken wordt of het stroomgebied in de toekomst bestand is tegen droge of juist natte periodes. Voor dit beekdal ligt er een Uitvoeringsprogramma 2019-2027 waarin maar liefst 31 deelprojecten in aanmerking komen voor nadere uitwerking. Voor het laatste deel van het stroomgebied in Genneper Parken draagt AXXIA namens de provincie bij aan een inrichtingsplan waarin al negen van deze deelprojecten uitgewerkt worden tot het niveau van een Voorlopig Ontwerp. Een voorbeeld van de vertaalslag van plan naar realisatie en waarbij dit ontwerp voor 2027 uitvoeringsgereed moet zijn.

Belangrijk is dat de deelprojecten een geheel gaan vormen waarbij het resultaat meer moet zijn dan de som der delen. Een uitgebalanceerd en evenwichtig plan met oog voor maatschappelijk draagvlak. Hoe realiseren wij robuuste ecologische verbindingen en vergroten wij tegelijkertijd de (be)leefbaarheid? Wat is een gezond economisch verdienmodel? Daarbij moeten de betrokken partijen van elkaar weten welke opgaves er liggen, weten wie waar verantwoordelijk voor is en wie de trekker is. Met andere woorden: governance is belangrijk tot een integrale gebiedsaanpak te komen, wat leidt tot een klimaatrobuust beeklandschap.

Aan AXXIA de taak om dit proces namens de Provincie Noord-Brabant in goede banen te leiden, de vertaling te maken vanuit beleid naar de praktijk om zo tot een concreet en betaalbaar integraal inrichtingsplan te komen.